
Nanatiling nakayuko ang lahat sa hapag, ngunit ang katahimikan ay hindi na pareho. Ang dating malamig na awtoridad ni Mr. Antonio ay unti-unting nabasag habang nakatingin siya sa manugang niyang nakaluhod sa sahig. Ang basag na salamin ay kumikislap sa paligid ng kanyang nanginginig na kamay, at bawat piraso nito ay parang sumasaksak sa konsensya ng buong pamilya. “Ano ang ibig sabihin ng doktor?” mahinang tanong ng asawa ni Mr. Antonio, ngunit hindi siya agad sumagot. Ang kanyang labi ay nanginginig, at ang telepono ay halos madurog sa higpit ng pagkakahawak niya.
Dahan-dahang tumayo si Mr. Antonio mula sa upuan. Sa unang pagkakataon, wala sa kanyang mukha ang yabang. Lumapit siya sa manugang, ngunit tumigil siya bago pa man makalapit, parang natatakot siyang mahawakan ang katotohanang matagal niyang tinanggihan. Ang dalaga ay pilit na bumangon, ngunit biglang nanghina ang kanyang tuhod. Agad siyang napahawak sa tiyan, napapikit sa sakit. Nagkagulo ang mga nakaupo sa mesa, ngunit walang marunong kumilos. Si Mr. Antonio ang unang yumuko, nanginginig ang boses habang sinasabi, “Huwag kang gagalaw. Tumawag kayo ng ambulansya.”
Ang dalaga ay tumingin sa kanya, puno ng sakit at pagod. “Ngayon n’yo lang po ako nakita,” mahina niyang sabi. “Noong pinaglilinis n’yo ako, noong pinapahiya n’yo ako, noong sinasabi n’yong wala akong silbi… hindi n’yo po ako nakita.” Walang nakasagot. Ang bawat miyembro ng pamilya ay tila tinamaan ng sariling katahimikan. Muling nagsalita ang doktor sa kabilang linya, at lalong namutla si Mr. Antonio. Hindi niya sinabi sa lahat ang buong laman ng resulta, ngunit sapat na ang takot sa kanyang mukha para maintindihan nilang ang batang nasa sinapupunan ng babaeng nilait nila ay mas mahalaga kaysa sa lahat ng kayamanan sa silid.
Lumuhod si Mr. Antonio sa harap ng manugang, hindi bilang makapangyarihang ama ng pamilya, kundi bilang isang lalaking biglang nabigatan sa sariling kasalanan. “Patawarin mo ako,” sabi niya, halos hindi marinig. “Nagkamali ako.” Ngunit hindi agad sumagot ang dalaga. Tumingin siya sa basag na salamin, sa tubig na kumalat sa sahig, at sa mga taong matagal na nanood sa kanyang pagdurusa. “Hindi po sapat ang sorry para mabuo ang lahat ng nabasag,” sagot niya. Tumulo ang luha sa kanyang pisngi, ngunit nanatiling matatag ang kanyang tingin.
Dumating ang mga paramedic at dahan-dahan siyang inalalayan palabas ng dining room. Habang inilalabas siya, tumayo si Mr. Antonio sa gitna ng silid, nakatingin sa basag na baso na siya mismo ang naghagis. Ang pamilya niya ay walang imik, walang tapang, walang maipagtanggol. Bago tuluyang makalabas ang dalaga, huminto siya sandali at humarap sa kanila. “Ang anak ko po ang dahilan kung bakit ako lumaban,” sabi niya. “Pero hindi ko siya palalakihin sa bahay na marunong lang manakit.” Sa sandaling iyon, napagtanto ni Mr. Antonio na hindi lamang niya muntik mawala ang bata. Muntik na rin niyang itapon ang huling pagkakataon ng buong pamilya na maging tao.






